Fantasy to gatunek, w którym łatwo się zgubić: obok klasyków, które ukształtowały wyobraźnię kilku pokoleń, co roku pojawiają się dziesiątki nowych sag. Zebraliśmy najlepsze książki fantasy w jednym miejscu i podzieliliśmy je według tego, czego szukasz – od pierwszego kroku w gatunku, przez wielotomowe epopeje, po mroczny grimdark i mniej znane perełki.
›2Epickie sagiHistoria na wiele tomów
›3GrimdarkMrok i szarzy bohaterowie
›4Polska fantastykaNajlepsze z polskiego podwórka
›5Fantasy z humoremChcę się pośmiać
›6JednotomoweBez wiązania się z cyklem
›7RomantasyFantasy z romansem
›8Mniej znane perełkiGdy znasz już klasyki
›Klasyka na start – od tych książek zacznij
Jeśli dopiero wchodzisz w świat fantasy, zacznij od książek, które ten gatunek zbudowały. Są przystępne, a jednocześnie wciąż stanowią punkt odniesienia dla wszystkich, którzy piszą po nich.
Hobbit
Wyprawa Bilba Bagginsa z kompanią krasnoludów po skarb strzeżony przez smoka to najłagodniejsze wejście do Śródziemia. Tolkien pisał ją z myślą o młodszym czytelniku, ale humor, zagadki w ciemności i rosnąca stawka przygody działają w każdym wieku. To też naturalny wstęp przed sięgnięciem po „Władcę Pierścieni”.
Drużyna Pierścienia
Pierwszy tom „Władcy Pierścieni” zaczyna się spokojnie w Shire, a kończy rozpadem drużyny, która miała zniszczyć Jedyny Pierścień. Tolkien buduje świat z własnymi językami, historią i mitologią, a każdy rozdział pogłębia poczucie, że ta kraina istniała długo przed bohaterami. Klasyka, od której zaczyna się większość list.
Ostatnie życzenie
Zbiór opowiadań, w którym poznajemy Geralta z Rivii – wiedźmina zabijającego potwory za pieniądze, ale niezdolnego zostać obojętnym na ludzkie sprawy. Sapkowski przewraca na nice znane baśnie, dodaje ironiczny humor i moralne dylematy bez prostych odpowiedzi. Krótkie historie pozwalają sprawdzić, czy ten świat wciągnie cię na całą sagę.
Harry Potter i Kamień Filozoficzny
Jedenastoletni Harry dowiaduje się, że jest czarodziejem, i trafia do Hogwartu. Rowling łączy szkolną codzienność z tajemnicą do rozwikłania, a świat czarodziejów rozwija się razem z bohaterem przez kolejne tomy. Najpopularniejsza seria fantasy ostatnich dekad i świetny początek przygody z gatunkiem.
Czarnoksiężnik z Archipelagu
Historia Geda, chłopca z wyspy Gont, który zostaje czarodziejem i przez własną pychę uwalnia w świat cień. Ursula K. Le Guin stworzyła archipelag, w którym magia polega na znajomości prawdziwych imion rzeczy, a dorastanie oznacza zmierzenie się z samym sobą. Krótka powieść o wielkiej sile.
Eragon
Chłopak ze wsi znajduje niebieski kamień, z którego wykluwa się smoczyca Saphira. Paolini napisał pierwszy tom „Dziedzictwa” jako nastolatek i ta świeżość wciąż jest w nim wyczuwalna. Klasyczna opowieść o dorastaniu, mistrzu i walce z tyranem.
Epickie sagi – historie na wiele tomów
Dla tych, którzy chcą zamieszkać w innym świecie na dłużej. Te cykle mają po kilka lub kilkanaście tomów, rozbudowane mapy, dziesiątki bohaterów i fabułę, która rozkręca się powoli, ale potem nie puszcza.
Gra o tron
Kilka rodów walczy o Żelazny Tron, a z północy nadciąga zagrożenie, którego nikt nie traktuje poważnie. Martin opowiada z perspektywy wielu postaci, nie oszczędza nikogo i sprawia, że trudno wskazać jednoznacznie dobrych i złych. Fundament nowoczesnej fantasy epickiej.
Droga Królów
Otwarcie „Archiwum Burzowego Światła” to tysiąc stron, które czyta się zaskakująco szybko. Sanderson prowadzi trzy główne wątki – niewolnika, uczoną i księcia – w świecie targanym burzami, a jego magia działa według jasnych zasad. Najlepszy wybór na długą, satysfakcjonującą sagę.
Ogrody Księżyca
Pierwszy tom „Malazańskiej Księgi Poległych” wrzuca czytelnika w środek wojny bez żadnych wyjaśnień. Erikson oferuje skalę, jakiej nie ma nikt inny: dziesiątki ras, bogów wtrącających się w ludzkie sprawy i historię liczącą setki tysięcy lat. Wymaga cierpliwości, ale odwdzięcza się jak mało który cykl.
Imię wiatru
Kvothe, legendarny bohater ukrywający się pod postacią karczmarza, opowiada kronikarzowi prawdziwą historię swojego życia. Rothfuss pisze prozą niemal poetycką, a muzyka, nauka magii na uniwersytecie i tajemnica Chandrian splatają się w opowieść, od której trudno się oderwać.
Malowany człowiek
W świecie, w którym po zmroku z ziemi wychodzą demony, ludzie przeżywają tylko dzięki ochronnym runom. Brett śledzi losy trojga młodych bohaterów, którzy nie chcą się z tym pogodzić. Dynamiczny początek „Cyklu Demonicznego”, idealny dla tych, którzy wolą akcję od polityki.
Grimdark i dark fantasy
Bez szlachetnych rycerzy i czarno-białej moralności. Tutaj bohaterowie są zmęczeni, brutalni i często bardziej podobni do złoczyńców niż do herosów, a świat nie nagradza dobrych intencji.
Ostrze
Barbarzyńca Logen Dziewięciopalcy, okaleczony inkwizytor Glokta i próżny szlachcic Jezal zostają wciągnięci w intrygę starego maga. Abercrombie dekonstruuje klasyczną fantasy z ostrym humorem i świetnymi dialogami. Otwarcie trylogii „Pierwsze Prawo” i wizytówka całego nurtu grimdark.
Kroniki Czarnej Kompanii
Kronika najemniczej kompanii, która trafia na służbę mrocznej władczyni. Glen Cook pisze z perspektywy żołnierzy – bez patosu, z ironią i zmęczeniem ludzi, którzy po prostu wykonują swoją robotę. Książka, która wpłynęła na całe pokolenie autorów mrocznej fantasy.
Wojna Makowa
Rin, sierota z prowincji, zdaje egzamin do elitarnej akademii wojskowej i odkrywa w sobie moc szamanki. Kuang czerpie z historii Chin XX wieku, a powieść, która zaczyna się jak opowieść szkolna, przechodzi w brutalny obraz wojny. Nie dla wrażliwych, ale trudno o mocniejszą lekturę.
Kane - Bogowie w mroku
Kane, nieśmiertelny wojownik i czarnoksiężnik naznaczony przekleństwem, przemierza świat, w którym nie ma miejsca na litość. Karl Edward Wagner stworzył antybohatera, który wyprzedził swoje czasy. Dla fanów Conana szukających czegoś mroczniejszego i bardziej literackiego.
Polska fantastyka
Polscy autorzy od lat piszą fantasy na światowym poziomie. Te książki to dowód, że nie trzeba sięgać po tłumaczenia, żeby trafić na świetnie zbudowany świat i bohaterów, których się nie zapomina.
Pan Lodowego Ogrodu
Vuko Drakkainen, agent z Ziemi, ląduje na planecie, na której zaginęła ekspedycja naukowa, i odkrywa świat rządzony przez magię. Grzędowicz łączy science fiction z mroczną, nordycko-słowiańską fantasy, a dwa równoległe wątki splatają się w opowieść o władzy i bogach. Jedna z najlepszych polskich serii.
Północna Granica
Otwarcie „Księgi Całości” – cyklu, który Feliks W. Kres budował przez dekady. Szerer to świat podzielony między wojowniczych ludzi i rozumne zwierzęta, a Kres pisze o żołnierzach, granicach i przemocy z rzadko spotykaną bezwzględnością. Klasyk polskiej fantasy.
Opowieści z meekhańskiego pogranicza. Północ - Południe
Pierwszy tom opowieści z pogranicza Imperium Meekhańskiego to zbiór połączonych historii o żołnierzach górskiej straży i koczownikach stepu. Wegner zaczyna kameralnie, by stopniowo odsłaniać wielką intrygę bogów i ludzi. Świetny styl i bohaterowie, za którymi się tęskni.
Ja, inkwizytor. Sługa Boży
Mordimer Madderdin, inkwizytor w świecie, w którym Chrystus zszedł z krzyża i ukarał oprawców, prowadzi śledztwa w sprawach czarów i herezji. Piekara łączy kryminał, mrok i czarny humor, a jego bohater budzi tyleż sympatii, co niepokoju.
Lód
Alternatywna historia, w której Tunguski Lód zamroził nie tylko Syberię, ale i bieg dziejów. Dukaj pisze powieść filozoficzną i przygodową zarazem, z językiem, który wymaga uwagi. Jedna z najważniejszych polskich książek fantastycznych ostatnich lat.
Fantasy z humorem
Fantasy nie musi być śmiertelnie poważna. Te książki bawią się konwencją, parodiują znane motywy i udowadniają, że śmiech i dobra historia świetnie się uzupełniają.
Kolor magii
Pierwszy tom „Świata Dysku”: nieudolny mag Rincewind zostaje przewodnikiem pierwszego turysty w historii płaskiego świata niesionego przez cztery słonie. Pratchett parodiuje klasyczną fantasy z lekkością, której nie da się podrobić. Dobry początek, choć cykl rozkręca się z każdym tomem.
Dungeon Crawler Carl
Ziemia zostaje zamieniona w gigantyczny loch-show transmitowany dla kosmicznej publiczności, a Carl z kotem swojej byłej przechodzi przez kolejne piętra pełne potworów. Dinniman łączy LitRPG z satyrą na media rozrywkowe. Absurdalnie zabawne i zaskakująco wzruszające.
Jednotomowe – bez wiązania się z cyklem
Nie każdy ma ochotę na sagę w dziesięciu tomach. Te książki opowiadają pełną historię w jednej powieści – idealne na start albo na przerwę od długich cykli.
Piranesi
Piranesi mieszka w nieskończonym Domu pełnym posągów i zalewanych przez morze sal. Susanna Clarke pisze krótką, hipnotyzującą powieść, w której stopniowo odkrywamy, kim jest bohater i jak się tu znalazł. Jedna z najbardziej oryginalnych książek fantasy ostatnich lat.
Zjadacze książek
Devon należy do rodziny, która dosłownie żywi się książkami, a jej syn potrzebuje czegoś znacznie mroczniejszego. Sunyi Dean łączy rodzinny dramat z dark fantasy i pyta, ile można poświęcić dla własnego dziecka.
Romantasy – fantasy z romansem
Najszybciej rosnący nurt fantasy ostatnich lat: wielkie uczucia, zakazane relacje i magia w tle (albo na pierwszym planie).
Dwór cierni i róż
Feyra, łowczyni z ubogiej rodziny, zabija wilka i w zamian trafia do krainy fae, do dworu zamaskowanego Tamlina. Sarah J. Maas czerpie z „Pięknej i Bestii”, a każdy kolejny tom cyklu rozwija świat i relacje bohaterów. Od tej serii wielu czytelników zaczyna romantasy.
Czwarte Skrzydło
Violet trafia do szkoły jeźdźców smoków, choć wszyscy spodziewają się, że nie przetrwa pierwszego roku. Rebecca Yarros łączy brutalną akademię wojskową z romansem i smoczą więzią. Bestseller, który rozpalił modę na romantasy.
Mniej znane perełki
Książki, które rzadko trafiają na listy bestsellerów, a zasługują na uwagę każdego, kto przeczytał już klasyki.
Legenda
Twierdza Dros Delnoch ma bronić przejścia przed ogromną armią, a jej obrońcy wiedzą, że nie przetrwają. Gemmell napisał jedną z najbardziej wzruszających powieści o odwadze i starzeniu się bohatera. Pierwszy tom sagi Drenajów, który świetnie działa jako samodzielna książka.
Kłamstwa Locke'a Lamory
Locke Lamora i jego Niecni Dżentelmeni okradają arystokrację Camorr – miasta na wzór renesansowej Wenecji. Scott Lynch łączy heist z intrygą przestępczego półświatka, a dialogi skrzą się humorem. Lekturę zaczyna się dla zabawy, a kończy z zaciśniętymi zębami.
Jak wybieraliśmy
Na liście są książki, które ukształtowały gatunek, i takie, które pokazują, dokąd fantasy zmierza. Braliśmy pod uwagę znaczenie dla gatunku, opinie czytelników i dostępność po polsku – przy każdym tytule pokazujemy aktualną najniższą cenę w księgarniach. Listę uzupełniamy, gdy pojawiają się nowe książki warte polecenia.
Najczęściej zadawane pytania
Od jakiej książki fantasy zacząć?
Najbezpieczniejszy start to „Hobbit” Tolkiena, „Ostatnie życzenie” Sapkowskiego albo pierwszy tom „Harry’ego Pottera” – są przystępne i dobrze pokazują, czym jest fantasy.
Jaka jest najlepsza polska książka fantasy?
Najczęściej wskazywane są „Wiedźmin” Andrzeja Sapkowskiego, „Pan Lodowego Ogrodu” Jarosława Grzędowicza i „Opowieści z meekhańskiego pogranicza” Roberta M. Wegnera.
Czy cykle fantasy trzeba czytać w kolejności?
Zwykle tak – większość sag to jedna historia podzielona na tomy. Wyjątkiem jest np. „Świat Dysku”, gdzie wiele tomów można czytać osobno. Kolejność czytania znajdziesz w naszych przewodnikach po seriach.
Co to jest grimdark?
To nurt mrocznej fantasy z moralnie niejednoznacznymi bohaterami i brutalnym światem. Najlepsze przykłady to „Pierwsze Prawo” Joego Abercrombiego i „Czarna Kompania” Glena Cooka.
Jaka fantasy na jeden tom, bez cyklu?
Polecamy „Piranesi” Susanny Clarke i „Zjadaczy książek” Sunyi Dean – pełne historie zamknięte w jednej powieści.
Zobacz też inne artykuły:
- "Czerwona zima": mroczne fantasy, które smakuje jak odkryty manuskrypt
- "Husky i jego biały kot Shizun": premiera chińskiego fantasy
- Terry Pratchett: „Księgi Nomów. Tom 1-3” od Rebis 27 października
- Joe Abercrombie - książki Pierwsze Prawo | Kolejność, chronologia, jak czytać?
- Cykl Inkwizytorski – książki: kolejność, chronologia, jak czytać | Przewodnik
- "Prawda" Terry'ego Pratchetta w nowym wydaniu
