Co by było, gdyby jedyną alternatywą dla zdewastowanej, przeludnionej Ziemi była podróż w jedną stronę na planetę, którą korporacja reklamuje jako raj – i której prawdziwej twarzy nikt nie widział na własne oczy? Philip K. Dick zadał to pytanie i odpowiedział na nie w sposób, który dziś, w dobie fejkowych newsów i korporacyjnej manipulacji, brzmi przerażająco aktualnie.
O czym jest „KANT Sp. z o.o.”?
Terra jest przeludniona i zdewastowana. Korporacja Szlaki Hoffmana oferuje chętnym kuszącą alternatywę – teleportację na skolonizowaną planetę Paszcza Wieloryba, reklamowaną jako prawdziwy raj. Haczyk polega na tym, że jest to podróż w jedną stronę – powrót na Terrę jest niemożliwy. Kiedy Rachmael ben Applebaum odkrywa, że promocyjne filmiki pokazujące szczęśliwe życie kolonistów mogą być fejkami, podejmuje decyzję, której nikt przed nim nie podjął: poleci tam statkiem kosmicznym – na wyprawie trwającej osiemnaście lat – żeby sprawdzić, czy którykolwiek kolonista w ogóle chce wracać. To, co odkrywa, wykracza daleko poza prostą korporacyjną manipulację.
Dla kogo jest „KANT Sp. z o.o.”?
Dla czytelników, którzy cenią Dicka za paranoję i demontaż rzeczywistości – to powieść, w której nic nie jest tym, czym się wydaje, a kolejne warstwy fałszu odsłaniają się jedna po drugiej. Dla każdego, kto śledzi współczesne debaty o dezinformacji, korporacyjnej propagandzie i tym, jak trudno dotrzeć do prawdy w świecie zalewającym nas obrazami szczęścia projektowanymi przez kogoś z konkretnym interesem. Dla fanów wcześniejszego Dicka – „Tytańskich graczy”, „Inwazji z Ganimedesa” – którzy chcą zobaczyć, jak te same tematy wracają w coraz ciemniejszej formie.
Gatunek i klimat „KANT Sp. z o.o.”
To dystopijne SF z wyraźnym korporacyjnym antagonistą i paranoiczną atmosferą, która narasta z każdą stroną. Dick nie pisze tu klasycznego thrillera – pisze powieść, w której granica między tym, co realne a tym, co zainscenizowane, zaciera się celowo i permanentnie. Klimat jest mroczny, momentami chaotyczny, miejscami wręcz oniryczny – co wynika częściowo z burzliwej historii wydawniczej samej powieści, a co paradoksalnie idealnie pasuje do świata, który opisuje.
Co wyróżnia „KANT Sp. z o.o.” na tle innych powieści Dicka?
To powieść o skomplikowanej historii – Dick napisał ją w dwóch wersjach, a ta wydana przez Rebis jako „KANT Sp. z o.o.” odpowiada rozszerzonemu „Lies, Inc.” z lat 80., które sam autor rozbudował o nowe wątki na krótko przed śmiercią. Ta wielowarstwowość tekstu jest odczuwalna w lekturze – to nie jest gładka, dopracowana narracja, ale coś bliższego żywemu organizmowi, który rośnie w nieprzewidywalnych kierunkach. Jeśli szukasz u Dicka chaosu kontrolowanego przez wyraźną, paranoiczną logikę – tu go znajdziesz w bardzo skoncentrowanej formie. Tytuł „KANT Sp. z o.o.” nawiązuje do filozofii Kanta i pytania o granice ludzkiego poznania – i ten filozoficzny podtekst jest tu obecny przez całą powieść, nawet jeśli Dick nigdy nie wykłada go wprost.
Dlaczego „KANT Sp. z o.o.” zapada w pamięć?
Bo Dick stawia pytanie, które nie starzeje się razem z technologią, którą opisuje: jak bardzo jesteśmy gotowi zaufać obrazowi rzeczywistości, który ktoś inny zaprojektował specjalnie dla nas? I co robimy, kiedy jedyna dostępna nam alternatywa jest nie mniej podejrzana niż status quo?
Przeczytaj, jeśli lubisz
Inne powieści Dicka z serii „Dzieła wybrane” Rebis – „Tytańskich graczy” i „Inwazję z Ganimedesa”, jeśli chcesz śledzić, jak te same obsesje autora ewoluują przez kolejne powieści. „Raport mniejszości” i inne opowiadania Dicka, jeśli bardziej niż rozbudowane powieści trafiają do Ciebie jego krótsze, skoncentrowane formy. Dystopijna fikcja o korporacyjnej manipulacji – od „1984” Orwella po współczesne SF o Big Tech – jeśli temat kontroli narracji i prawdy w rękach władzy interesuje Cię poza samym Dickiem.
