Co by było, gdyby marzenie o byciu Bohaterem – prawdziwym, z wielkiej litery – spełniło się dosłownie? Heinlein zadał to pytanie w 1963 roku i odpowiedział na nie z rozbrajającą szczerością: spełnienie może być zupełnie inne niż to, czego się spodziewałeś.
O czym jest „Szlak Chwały”?
„Easy” Gordon, weteran walk w Azji Południowo-Wschodniej, odpoczywa na Riwierze Francuskiej – bez pracy, bez planu, bez specjalnego sensu życia. Kiedy trafia na ogłoszenie w gazecie zaczynające się od słów „Jesteś tchórzem?”, anons wydaje się pisany wprost dla niego. Za tajemniczym wezwaniem stoi najpiękniejsza kobieta, jaką kiedykolwiek widział – i propozycja, której nie da się odmówić: wyprawa przez dwadzieścia wszechświatów, pełna niebezpieczeństw i pułapek, z nagrodą na końcu. Gordon wyrusza. Szlak Chwały okazuje się wszystkim, czego się spodziewał po klasycznej przygodzie – i zupełnie czymś innym, niż myślał.
Dla kogo jest „Szlak Chwały”?
Dla czytelników, którzy znają Heinleina z jego twardego SF – „Żołnierzy kosmosu” czy „Obcej ziemi” – i chcą zobaczyć, jak wychodzi mu fantasy, bo to jedyna taka pozycja w jego dorobku. Dla fanów klasycznych powieści przygodowych, w których akcja nie zatrzymuje się ani na chwilę, a bohater zmierza od pułapki do pułapki z ironicznym komentarzem na ustach. Dla każdego, kto lubi SF i fantasy z wyraźnym filozoficznym haczykiem – bo Heinlein nie pisze tu o przygodzie dla samej przygody, tylko o tym, co dzieje się z człowiekiem, kiedy cel zostaje osiągnięty.
Gatunek i klimat „Szlaku Chwały”
To fantasy przygodowe pisane z wyraźnym poczuciem humoru i z dystansem do własnego gatunku – Heinlein doskonale wiedział, że pisze pastisz heroic fantasy, i bawił się tym konwencją z widoczną przyjemnością. Klimat jest dynamiczny i miejscami ironiczny, ale finał robi wyraźny zwrot w stronę refleksji – i właśnie to zderzenie tonu przygodowego z pytaniem egzystencjalnym jest tym, co wyróżnia tę książkę spośród prostych powieści przygodowych.
Co wyróżnia „Szlak Chwały” na tle innych powieści Heinleina?
To jedyna powieść fantasy w jego dorobku – co samo w sobie czyni ją osobliwością. Heinlein, znany z precyzyjnych, technicznych wizji przyszłości, tu pozwolił sobie na światy rządzone magią i mieczem, ale i tak przemycił do nich własne obsesje: wolność jednostki, sens bohaterstwa, cynizm wobec instytucji. Nominacja do Hugo w 1964 roku – w kategorii zdominowanej przez twarde SF – świadczy o tym, że jury doceniło ten eksperyment. Andrzej Sapkowski, komentując tę powieść, stwierdził wprost, że wbrew pozorom to nie jest pastisz – i ta niejednoznaczność gatunkowa jest jednym z jej największych atutów.
Dlaczego „Szlak Chwały” zapada w pamięć?
Nie przez samą przygodę – choć przygody jest tu pod dostatkiem – ale przez to, co dzieje się po. Heinlein pyta wprost: co zostaje z człowieka, gdy zostanie Bohaterem i wykona zadanie? Czy szczęście to stan osiągalny dla kogoś, kto raz wszedł na Szlak Chwały? To pytanie, które wraca jeszcze długo po zamknięciu książki – i które brzmi inaczej dla czytelnika niż brzmiało dla weterana wojennego czytającego tę powieść w 1963 roku.
Przeczytaj, jeśli lubisz
Klasyczne powieści przygodowe z ironicznym bohaterem i filozoficznym haczykiem w finale. Inne tytuły Heinleina z serii Wehikuł czasu Rebisa, jeśli chcesz zobaczyć jego pełne spektrum – od militarnego SF po ten jedyny wypad w fantasy. Twórczość Rogera Zelaznego, szczególnie „Kroniki Amberu” – podobna mieszanka przygody, ironii i pytań o naturę bohatera w wieloświatowym setting.
